Op de uitleenmarkt bestaan al langere tijd problemen. Er is een verdienmodel ontstaan waarbij uitleners en inleners winst kunnen maken ten koste van het welzijn van werknemers. Dit leidt tot oneerlijke concurrentie en druk op arbeidsvoorwaarden. Het toelatingsstelsel moet deze ontwikkeling doorbreken en bijdragen aan een eerlijke en toekomstbestendige markt. 

Race naar de bodem

Op dit moment is het vaak zo dat de uitlener met de laagste prijs de opdracht krijgt. Bedrijven die zich niet aan de regels houden, kunnen goedkoper werken. Hierdoor ontstaat een race naar de bodem: 

  • arbeidsvoorwaarden komen onder druk te staan; 
  • prijzen dalen; 
  • eerlijk bedrijven verliezen opdrachten. 

Ook inleners spelen hierin, bewust of onbewust, een rol. Inleners die tegen lage tarieven inkopen, versterken de prijsdruk. Daarnaast lopen inleners risico’s op boetes, claims en reputatieschade wanneer zij, al dan niet bewust, zakendoen met malafide uitleners. Eerlijke inleners kunnen daardoor concurrentienadeel ervaren. 

Kwetsbare werknemers

De problemen raken vooral kwetsbare werknemers, in het bijzonder arbeidsmigranten. Uitleners regelen vaak niet alleen het werk, maar ook huisvesting, vervoer, zorgverzekering en registratie. Als dit goed gebeurt, helpt dit werknemers op weg. Maar als het misgaat, kan dat leiden tot slechte woonomstandigheden, onderbetaling en het verlies van werk én woning tegelijk. 

De afhankelijkheid van de uitlener is vaak groot. Arbeidsmigranten spreken niet altijd Nederlands en kennen hun rechten niet goed. Soms komen zij niet voor hun rechten op, omdat zij nog steeds meer verdienen dan in hun land van herkomst. Dit vergroot het risico op misstanden. 

Oneerlijke concurrentie

Bedrijven die zich niet aan de regels houden, verstoren de markt. Ook komt het voor dat uitleners stoppen zodra zij onder toezicht komen en vervolgens onder een andere naam doorgaan met dezelfde activiteiten. 

Uitleners die zich wél aan de regels houden, verliezen hierdoor klanten en winst. Zij staan voor de keuze om hun prijzen te verlagen, regels te overtreden of te stoppen. 

Beperkt zicht op de markt

Het huidige SNA-keurmerk is vrijwillig. Hierdoor blijft een deel van de markt buiten beeld. Met het nieuwe toelatingsstelsel: 

  • worden alle uitleners verplicht gecontroleerd; 
  • worden zij vooraf getoetst, zodat malafide bedrijven kunnen worden tegengehouden voordat zij starten; 
  • komt er een openbaar register met toegelaten uitleners; 
  • kan met instrumenten zoals de Wet Bibob worden beoordeeld of er risico’s zijn op misbruik of criminele activiteiten. 

Zo ontstaat beter zicht op de uitleenmarkt en kan sneller worden ingegrepen. 

Maatschappelijke gevolgen

Misstanden in de uitleenmarkt hebben ook gevolgen voor de samenleving, zoals druk op woonwijken, extra kosten voor gemeenten en maatschappelijke onrust. Door malafide uitleners te weren en beter toezicht mogelijk te maken, moet het toelatingsstelsel deze effecten beperken.